‘Abbara’ Kilis’e ayar katıyor

‘Abbara’ Kilis’e ayar katıyor

KİLİS – Kilis’te, geçmişi yüz yıllar öncesine müstenit abbaralar (kabaltı), güzelliği ve mimarisiyle kentin tarihine keyfiyet katıyor.

Suriye sınırında kâin Kilis’te, kabaltı ile han kabaltıların 6 tanesi bulunuyor. Kilis’te bir nice sokakta rastlanan, genellikle 5-15 metre uzunluğunda, 1,5-2,5 metre kadar olan çıkmaz sokaklar konumundaki kabaltılar, mahallenin asıl yolundan ayrılarak elan üstelik tıpkı kişiselleşmiş özel yollar namına değerlendiriliyor.

Güneydoğu Rum Bölgesi illerinin bildirme heybetli tarih detaylarından olan abbaralar (kabaltı) günümüzde dosdoğru ayakta duruyor. Yüzlerce domuzuna ocak ve sokaktan oluşan dokunun kocaman aynı kısmının bozulmadan günümüze erişmiş olmasının turizm açısından nazik tıpkı rüşvet olduğu belirtiliyor. Sivil mimari dokusunun ve anıtsal mimari dokusunun şanlı benzeri kısmını koruyarak günümüze başarmış ender şehirlerden biri olan Suriye sınırına sıfır noktada kâin Kilis’teki kabaltılar, kente mevrut yerli ve ecnebi turistlerin ilgisini çekiyor.

GAP çerçevesinde mevcut Kilis, Şanlıurfa, Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Mardin, Siirt ve Şırnak’ta hep 9 kabaltı ve 5 han kabaltı olmak üzere hep 14 kabaltı, Ekin ve Turizm Bakanlığının mimarlık örneği listesinde saha alıyor.

Taş çatı ustası Mehmet Yüce Katmer, Kabaltıları yapacak sakat ustaların kalmadığını ifade ederek, “Bu kabaltılar, kalıba alındıktan sonraları konusunda yapı yapım ediliyor. Vaktiyle Osmanlı döneminde ve henüz öncesinde ise toprak kalıntısının konusunda inşaat edilirdi, daha sonra yapılan kabaltı ve kemerin altındaki yerey alınarak, kabaltı ortaya kazanç, o arazi ile da bina mensur edilirdi. Sakat teknikleri kullanarak, yapacak idareci günümüzde kalmadı diyebiliriz” dedi.

Abbara nedir

Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki illerde belik teknikleri kullanılarak mensur edilmiş, eğrisel yüzey ya birlikte yüzeylerden oluşan mimarlık örgü öğesine abbara ya da kabaltı denir. Abbaralar arada sırada begayet kemerli, aşağılık kemerli veya değirmi kemerli olup, belik sistemi beşik tonoz, karşıt tonoz adına karşımıza kazanç. Evlere girişte yapılan sahanlıklar, zaman zaman çıkmaz üstlerinde, altta benzeri argıt bırakarak mamul odalar (abbaralar), ortak yararlanma alanları ile özel kullanım alanlarının duruluk kesitlerinde elbette ayrımsız aranjman içre olduğunu gösteriyor. Abbaraların ast kısmı kamuya, ense kısmının ise para sahibinin mülkiyetinde olduğu belirtiliyor. Abbaralar, edebiyat sıcaktan korurken, güdük benzeri zaman üzere dahi olsa serinliğinden, gölgesinden faydalanılan, soluklanılan geçitler olduğu biliniyor.



Share: